Những điều cần biết về tật khúc xạ
03-11-2009 15:44
Những điều cần biết về tật khúc xạ
I/ Định nghĩa:
Tật khúc xạ không phải là một bệnh lý của mắt mà chỉ là một rối loạn về khuất triết làm ảnh hưởng đến thị lực. Bình thường, ánh sáng được khúc xạ hoặc bẻ gãy khi đi qua giác mạc và thể thủy tinh rồi hội tụ trên võng mạc nằm ở phía sau mắt để cho hình ảnh rõ ràng. Ở mắt có tật khúc xạ, ánh sáng được bẻ gãy và hội tụ ở trước hoặc sau võng mạc, làm cho hình ảnh bị mờ, không rõ nét. Một số trường hợp nặng sẽ gây tổn thương thị giác.
Tổ chức y tế thế giới (WHO) ước tính có 153 triệu người trên thế giới bị tổn thương thị giác do có tật khúc xạ không được điều chỉnh.
II/ Phân loại: có 4 dạng tật khúc xạ:
Cận thị: là tình trạng hình ảnh các vật ở xa hội tụ trước võng mạc. Do đó, các vật gần được nhìn thấy rõ nhưng các vật ở xa bị mờ. Cận thị có thể di truyền và thường được phát hiện ở trẻ em. Cận thị tiếp tục phát triển ở tuổi học sinh, lứa tuổi phát triển cơ thể. Người cận thị cao có nguy cơ bong võng mạc cao hơn, mà phải điều trị bằng phẫu thuật.
Viễn thị: xảy ra khi hình ảnh các vật ở xa được hội tụ sau võng mạc. Do đó, các vật ở xa được nhìn thấy rõ nhưng các vật gần bị mờ. Viễn thị có thể di truyền. Trẻ em thường bị viễn thị và giảm dần khi lớn tuổi.
Loạn thị: là tình trạng nhìn mờ ở mọi khoảng cách. Loạn thị thường xảy ra khi mặt trước của mắt (giác mạc) có độ cong không đều. Bình thường, giác mạc trơn láng và có độ cong đều đặn ở mọi hướng, và ánh sáng đi qua giác mạc sẽ được hội tụ như nhau ở tất cả các hướng. Ở mắt loạn thị, mặt trước giác mạc cong nhiều hơn ở một hướng nào đó hơn các hướng khác. Sự bất thường này làm cho thị giác của bạn giống như nhìn vào một gương méo mó. Loạn thị thường kết hợp với viễn thị hoặc cận thị.
Lão thị: là quá trình lão hóa thể thủy tinh theo tuổi. Đó là tình trạng thủy tinh thể mất tính đàn hồi do tuổi, làm khó nhìn gần. Lão thị thường xảy ra đáng kể sau tuổi 40.
III/ Triệu chứng:
- Nhìn mờ
- Khó đọc hoặc nhìn gần
- Lé trong ở trẻ em.
Khi có các triệu chứng trên, không hẳn là bạn bị tật khúc xạ. Tuy nhiên, nếu bạn có một trong các triệu chứng trên, bạn nên gặp bác sĩ chuyên khoa mắt để được khám đầy đủ.
IV/ Nguyên nhân:
Tật khúc xạ thường được cho là do sự kết hợp giữa di truyền và các yếu tố môi trường.
V/ Điều trị:
Một số trường hợp cận thị nhẹ thì không cần điều chỉnh, đặc biệt nếu không có triệu chứng. Ở người có triệu chứng, tật khúc xạ thường được điều trị bằng cách đeo kính, như kính gọng hoặc kính áp tròng. Phẫu thuật khúc xạ cũng được dùng để điều chỉnh một số tật khúc xạ.
Nếu không được điều chỉnh, trẻ bị tật khúc xạ phải cố gắng mệt mỏi để nhìn các hình ảnh bị mờ trên bảng, phải nheo mắt để nhìn các dấu hiệu trong lớp học, và sẽ dần dần bị yếu kém trong việc học. Ngay cả các hoạt động giải trí như chơi bóng hoặc xem phim cũng gặp khó khăn. Vì mất khả năng nhìn rõ, trẻ sẽ có vấn đề về học tập và hành vi.
Tật khúc xạ không được điều trị có thể dẫn đến nhược thị hoặc lé. Người nhược thị bị tổn thương chức năng thị giác ngay cả sau khi điều trị hoặc điều chỉnh khúc xạ tiêu chuẩn, và có thị lực nhỏ hơn 3/10 thậm chí chỉ còn nhận biết sáng tối mà thôi.
VI. Các điều cần lưu ý:
1. Trẻ bị tật khúc xạ cần đeo kính sớm
Hệ thống thị giác của trẻ chưa hoàn thiện, do đó nếu có tật khúc xạ mà không đeo kính sớm thì hình ảnh võng mạc sẽ không rõ nét, ngăn trở quá trình phát triển bình thường của mắt, có thể dẫn tới nhược thị và lé.
2. Trẻ bị tật khúc xạ gia tăng do không đeo kính đúng chuẩn
Đeo kính vẫn không nhìn rõ
Cả nước có gần 4 triệu trẻ em mắc tật khúc xạ cần kính. Tuy nhiên, tỷ lệ trẻ có tật khúc xạ được điều chỉnh kính vẫn rất thấp. Ngay tại những vùng trung tâm lớn, tỷ lệ này cũng chỉ đạt 60 - 70%. Như tại TP Hồ Chí Minh, tỷ lệ được đeo kính là 71%, nhưng tỷ lệ được chỉnh kính đúng thị lực chỉ chiếm 51%. Ở Hải Phòng, con số này thấp hơn nhiều. Tại Hà Nội, điều tra năm 2008 cho thấy, 83,13% số trẻ có tật khúc xạ được chỉnh kính nhưng số trẻ được chỉnh kính đúng chỉ khoảng 67,5%. Nguyên nhân khiến nhiều trẻ dù được gia đình mua kính đeo nhưng kính không đúng chuẩn, đúng số.
Đeo kính “oan”
Việc khám qua loa, đại khái bởi những người không có chuyên môn khiến rất nhiều học sinh phải đeo kính oan, đeo kính khi không bị rối loạn tật khúc xạ hay đeo sai số.
VII. Lời khuyên:
Khi trẻ có triệu chứng nhìn gần như phải cúi sát mới đọc được sách, đứng gần mới xem được tivi, hay nheo mắt, thị lực nhìn xa giảm, có cảm giác ruồi bay trong mắt, hay mỏi mắt, nhức đầu... thì cha mẹ nên đưa con đi khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa mắt. Khi đã bị tật khúc xạ, trẻ cần đeo kính đúng số, 6 - 12 tháng khám lại một lần để điều chỉnh kính thích hợp và phát hiện sớm biến chứng như đục dịch kính, thoái hóa võng mạc, bong võng mạc... Để phòng bệnh cận thị, trẻ không nên đọc sách, làm việc bằng mắt ở khoảng cách gần liên tục quá lâu. Sau một giờ đọc sách, cần nghỉ 5 -10 phút, xoa nhẹ mi mắt.